هوش هیجانی در رابطه عاطفی

چگونه هوش هیجانی رابطه را تخریب میکند


هوش هیجانی یکی از مهمترین مهارت هایی است که تعیین میکند یک فرد در زندگی، رابطه عاطفی، کار و حتی تصمیم گیری های مهم چقدر موفق عمل میکند.

نقش هوش هیجانی در رابطه

برخلاف تصور رایج، خیلی از شکست های عاطفی یا تکرار روابط ناسالم به «کمبود عشق» مربوط نیست، بلکه ریشه در مهارت های فردی ما دارد. یکی از ریشه های مشکلات در رابطه به ناتوانی در مدیریت احساسات برمیگردد؛ یعنی همان چیزی که هوش هیجانی نام دارد.

هوش هیجانی چیست؟

به زبان ساده هوش هیجانی (EQ) یعنی بتوانیم:

  • احساسات خود را بشناسیم
  • آنها را درست مدیریت کنیم
  • احساسات دیگران را درک کنیم
  • در روابط، به شکل آگاهانه واکنش نشان دهیم

در واقع کیفیت زندگی عاطفی هر فرد، بیشتر از اینکه به «هوش منطقی» وابسته باشد، به «هوش هیجانی» وابسته است. اما فردی که هوش هیجانی بالایی دارد، احساسات را حذف نمیکند، بلکه آنها را میفهمد و کنترل میکند. با آکادمی سربرگ تازه همراه باشید تا مثال های واقعی تری را بررسی کنیم.

مثال: فرض کنید در یک رابطه عاطفی طرف مقابل دیر جواب پیام میدهد.

واکنش فرد با هوش هیجانی پایین:

  • سریع نتیجه گیری میکنید دیگه دوستم نداره
  • چندین پیام پشت سرهم ارسال میکند و بارها تماس میگیرد
  • به دلیل دیر جواب گرفتن وارد بحث یا قهر میشود
  • ذهن شروع به سناریوسازی میکند
  • در نتیجه اضطراب، تنش و فاصله بیشتر در رابطه ایجاد میشود

واکنش فرد با هوش هیجانی بالا:

  • اول احساس خودت را تشخیص میدهی مثلا الان مضطرب شدم
  • به جای حدس زدن، صبر میکنی
  • احتمال های مختلف را در نظر میگیرد نه بدترین سناریوها را
  • اگر لازم باشد، آرام و مستقیم سؤال میپرسد
  • در نتیجه فرد با حفظ آرامش، جلوگیری از سوءتفاهم، رابطه سالم تر میسازد

نشانه های هوش هیجانی پایین چیست؟

  • واکنش های سریع و شدید
  • قهر کردن به جای گفتگو
  • برداشت اشتباه زیاد از رفتار دیگران
  • وابستگی یا حساسیت بیش از حد در رابطه
  • ناتوانی در توضیح احساسات
  • فکر کردن بر اساس حدس، نه واقعیت

چرا هوش هیجانی در رابطه مهم است؟

در روابط عاطفی، بسیاری از مشکلات از اینجا شروع میشود، از  سوءتفاهم ها، برداشت اشتباه، واکنش های هیجانی، ترس از دست دادن و وابستگی بیش از حد. هوش هیجانی کمک میکند این چرخه شکسته شود. به زبان ساده رابطه سالم بیشتر از «عشق زیاد» به «مدیریت احساسات» نیاز دارد.

مهارت هوش هیجانی در رابطه

هوش هیجانی فقط یک مفهوم کلی نیست، بلکه یکی از “مهم ترین مهارت های ارتباطی” است که از چند بخش مهم تشکیل شده است که هر کدام نقش مشخصی در زندگی دارند.

1. خودآگاهی هیجانی

خودآگاهی هیجانی یعنی توانایی شناخت احساسات. اولین قدم در هوش هیجانی این است که بفهمیم  “الان دقیقاً چه احساسی داریم”. بسیاری از افراد به جای شناخت احساس، فقط واکنش نشان میدهند.

برای تقویت خود آگاهی هیجانی  به جای اینکه بگوییم «حالم بده»، باید بتوانیم دقیق تر بگویم:

  • ناراحتم
  • حس طردشدگی دارم
  • یا احساس بیارزشی کردم

در واقع خودآگاهی یعنی بدون تعارف و دقیق بدانیم چه احساسی داریم چون هرچقدر احساس دقیق تر شناخته شود، کنترل آن راحت تر میشود.

2. خودکنترلی

بعد از تقویت خودآگاهی باید به خود کنترلی مسلط شویم. خودکنترلی یعنی اینکه احساس را داشته باشی، اما برده آن نباشی پس باید در این مرحله مهارت مدیریت احساسات را بدست آوریم.

مثلا وقتی عصبانی هستیم، به جای ارسال پیام های با لحن تند، چند دقیقه صبر کنیم تا شدت احساس کم شود. این مهارت جلوی بسیاری از خراب شدن های ناگهانی رابطه را میگیرد، یعنی همان تصمیماتی که به سرعت از آنها پشیمان میشویم و میفهمم پقدر اشتباه بودند.

3. درک احساسات دیگران

درک احساست دیگران به معنی داشتن مهارت همدلی است. همدلی یعنی بتوانیم خود را جای طرف مقابل بگذاریم تا مسئله را از زاویه دید او ببینیم و درک کنیم.

مثلا اگر طرف مقابل سرد شده، به جای اینکه بگوییم «بی احساسه»، بتوانیم فکر کنیم و پی ببریم به اینکه: شاید تحت فشار است، شاید ذهنش درگیر است، شاید نیاز به فاصله دارد

همدلی باعث میشود رابطه از حالت قضاوتی به حالت فهمیدن تبدیل شود و در نتیجه طرفین بتوانند یک رابطه با تعامل سازنده داشته باشند.

4. مدیریت روابط

مهارت مدیریت روابط یعنی توانایی حل تعارض بدون تخریب رابطه. مثلا به جای گفتن تو هیچوقت به من اهمیت نمیدی، میتوان گفت: وقتی دیر جواب میدی، من احساس نگرانی میکنم.  این تغییر کوچک، تفاوت بزرگی در کیفیت رابطه ایجاد میکند زیرا هر واکنش ما نتیجه ای به دنبال خواهد داشت.

5. انگیزه درونی

تقویت انگیزه درونی یعنی رسیدن به ثبات روانی. افرادی که هوش هیجانی بالایی دارند به تأیید بیرونی وابسته نیستند، اما افرادی که هوش هیجانی تنظیم شده ای ندارند در هر رابطه گرفتار وابستگی عاطفی میشوند.

تمرین تقویت هوش هیجانی

خبر امیدوار کننده این است که هوش هیجانی را میتوان اصلاح و تقویت کرد و تبدیل به فردی با هوش هیجانی بالا شد.

1. نامگذاری احساسات

هر روز از خودت بپرس دقیقاً چه احساسی دارم؟ به جای «حالم بده»، سعی کن دقیق بگویی تا ریشه مشکل را پیدا کنی، دقیقا با چی روبرو هستی؟

  • ناراحتی
  • اضطراب
  • ترس
  • دلخوری

2. مکث قبل از واکنش

باید یک قانون ساده وضع کنی: احساس فوری، تصمیم فوری نیست. 10 ثانیه مکث میتواند یک رابطه را نجات دهد، پس در لحظه هوش هیجانی خود را بالا ببرید.

3. نوشتن احساسات

تخلیه احساسی با نشوتن همیشه کار ساز است. روزانه چند خط بنویس: چه اتفاقی افتاد، چه احساسی داشتم، چه واکنشی نشان دادم و… این کار باعث میشود الگوهای رفتاری خودت را ببینی و بتوانی فرصت حذف الگوی اشتباه را داشته باشی.

4. تمرین دیدن از زاویه دیگران

در تعارض ها و اختلاف ها از خودت بپرس: اگر جای او بودم چه چه برداشت و حسی داشتم؟ این تمرین ساده، سطح همدلی را بالا میبرد و از فرسودگی روابط جلوگیری میکند.

5. جدا کردن احساس از واقعیت

باید مانع نشخوار فکری شوید مثلا وقتی این فکر به ذهن تان وارد میشود: احساس میکنم دوستم ندارد، الان احساس ناامنی دارم باید چرخه نشخوار فکری را بشکنید، چون احساس شما همیشه واقعیت نیست، باید به واقعیت ها بپردازید.

6. تغییر جمله های رابطه ای

یکی از عواملی که رابطه های عاطفی را دچار فرسایش میکند، الگوهای ارتباطی (شیوه کلی ارتباط ما با دیگران) هست. یکی از مشکلات افرادی که هوش هیجانی پایینی دارند این است که از الگوهای ارتباطی ناسالمی پیروی میکنند.

مثلا وقتی احساس ناراحتی دارند با حمله کردن احساس خود را بیان میکنند: تو همیشه بی توجهی یا من وقتی این اتفاق میافتد احساس… میکنم. شناخت و اصلاح الگوهای ارتباطی ناسالم یک تغییر کوچک است که کیفیت رابطه را عوض میکند.

هوش هیجانی قدرت و توانایی شناخت و مدیریت احساسات، را به شما میدهد بجای اینکه مجبور باشید آنها را سرکوب کنید میتوانید خودتان را ارتقاء دهید. فردی که EQ بالاتری دارد به این شکل واکنش نشان میدهد:

  • کمتر واکنش هیجانی دارد
  • بهتر رابطه را مدیریت میکند
  • کمتر وارد روابط ناسالم میشود
  • تصمیم های عاطفی آگاهانه تری میگیر

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *